Wystawa w Galerii Faras w Muzeum Narodowym Przewodnik po Warszawie

Nadproże i dwa malowidła – wizerunek Archanioła Michała oraz świętego arcybiskupa. W depozycie w Muzeum Luwru znajduje się kilka zabytków z Faras, będących własnością Muzeum Narodowego w Warszawie. W galerii prezentowane są również wyroby ceramiki koptyjskiej.

Polska w XX wieku

W moim rodzinnym domu wisiały reprodukcje malowideł z Faras. Oprócz katedry w Faras odkopano także stary klasztor, pałac biskupów, ruiny pałacu królewskiego, domy mieszkalne i pomieszczenia gospodarcze. W internecie uruchomiono stronę „Faras 3D”, która ma w nowoczesnej formie prezentować jedno z najważniejszych odkryć polskich archeologów, czyli katedrę z Faras w północnym Sudanie.

Znaleziska z terytoriów innych niż Faras

Dzięki nowoczesnej animacji i grafice komputerowej zobaczymy prezbiterium, nawy, kaplice i przedsionek w sposób pozwalający zrozumieć pierwotne rozmieszczenie malowideł, którymi na przestrzeni wieków pokrywano ściany kościoła. Prezentowana w ramach ekspozycji cyfrowa rekonstrukcja wnętrza katedry w technologii stereoskopowej 3D (projekt FARAS 3D) pozwoli nam po raz pierwszy od ponad tysiąca lat wejść do nubijskiej świątyni. W części sali zaprojektowanej tak, by oddawała nastrój panujący w historycznym wnętrzu sakralnym, znajdują się malowidła rozmieszczone podobnie jak w faraskiej świątyni.

The Dancing Parade in the Clouds

Zostały udostępnione publiczności w Muzeum Narodowym w Warszawie wraz z elementami dekoracji architektonicznej katedry oraz innych kościołów i budowli z Faras. Połowa pojechała do muzeum w Chartumie, połowa do Polski. Katedra, którą odkryli Polacy pochodziła z połowy VII w., a świetnie zachowane ścienne malowidła nazwano cudem z Faras. Nubia pozostała w izolacji aż do XIII w., kiedy to także poddała się islamizacji. Polegała ona na harmonijnym łączeniu badań archeologicznych z pracami konserwatorskimi i ratowaniem zabytków. Władze Egiptu i Sudanu wystosowały do UNESCO apel o międzynarodową pomoc w ratowaniu zabytków Nubii.

• UNESCO rozpoczęło międzynarodową akcję ratowania zabytków w Nubii, w której wzięły udział ekspedycje ze wszystkich państw, które w tamtym czasie przeprowadzały wykopaliska w Egipcie, jak i z krajów, które nigdy wcześniej nie działały archeologicznie w tym rejonie.
• XX wieku pod patronatem UNESCO (tzw. Kampanii Nubijskiej lub Akcji Nubijskiej) podczas prac prowadzonych w Faras.
• Stopki śrub zostały umieszczone w płycie malowidła w ten sposób, że każdej chwili można je było usunąć.

Święta Anna (malowidło z Faras)

Dzięki pracom badawczym prowadzonym na terenie starożytnego ośrodka miejskiego Faras w pobliżu granicy sudańsko-egipskiej odkryto dobrze zachowane ruiny kościoła katedralnego z VIII wieku. W głównej sali węższego, wschodniego traktu galerii przestrzeń uporządkowana została poprzez obustronne wprowadzenie https://faras3d.pl/ na jej dłuższych ścianach rytmu płytkich arkad. Prezentowane w Muzeum Narodowym w Warszawie malowidła to unikatowa w skali światowej kolekcja chrześcijańskiej sztuki średniowiecznej z terenów Afryki. Nie spodziewał się odkryć katedry chrześcijańskiej – tłumaczyła dr Magdalena Łaptaś, która zajmuje się dziełami sztuki z Katedry w Faras.

Przywiezione do Polski malowidła były prezentowane w warszawskim muzeum od 1972 roku, w galerii praktycznie niezmienianej do 2011 roku, kiedy podjęto decyzję o jej przebudowie. Nekropolę biskupów, stele fundacyjne katedry, pałacu eparchów, kościoła na południowym stoku oraz następne malowidła – Archanioła Michała z mieczem i św. Obejrzy zrekonstruowane w 3D wnętrze kościoła ze wszystkimi malowidłami, również tymi, które obecnie znajdują się w muzeum w Chartumie. 67 przedstawień malarskich, a także wiele innych dzieł faraskich znajdujących się w MNW, stanowi dziś największy i najcenniejszy zespół zabytków archeologicznych pochodzących z wykopalisk prowadzonych za granicą, jaki udało się pozyskać do polskich zbiorów muzealnych. Tam też będzie można uzyskać szczegółowe informacje na temat Nubii, katedry, malowideł ściennych i ich ikonografii, polskich wykopalisk w Faras itp. W VII wieku w Faras, noszącym wówczas nazwę Pachoras, wzniesiona została pierwsza katedra, prawdopodobnie w tym samym miejscu, w którym w VIII wieku stanął kościół odkryty przez polskich archeologów uczestniczących w Kampanii Nubijskiej.

Po oczyszczeniu lica ustalono barwę i fakturę tła poszczególnych malowideł. Natomiast ze względu na bardzo wysoką wartość dokumentacyjną zabytków nie przeprowadzono żadnych uzupełnień barwnych. Braki w powierzchni lica uzupełniono ziarnistą zaprawą o neutralnym tonie dopasowanym do barw każdego z malowideł.

Sala mieszcząca główną ekspozycję malowideł ściennych ma hierarchiczny, kierunkowy charakter. Jak piszą twórcy projektu przebudowy Galerii, w pracy nad projektem nowej aranżacji starano się uzyskać nastrój charakterystyczny dla historycznego wnętrza sakralnego, jednak bez dosłownych odniesień do architektury katedry w Faras. 17 października 2014 roku Galeria Faras została otwarta na nowo po przebudowie i dokonaniu nowej aranżacji. Galeria Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie została udostępniona zwiedzającym w 1972 roku. Od czasu ratunkowej Kampanii Nubijskiej wzrosło zainteresowanie naukowców Sudanem i jego dawnymi kulturami.